سهام دلاری و غیر دلاری چیست؟

در میان بسیاری از موضوعات که در بازار سهام وجود دارد، سهام دلاری و غیر دلاری برای بسیاری از سرمایه‌گذاران از مفاهیم جذاب و کاربردی به حساب می‌آید. می‌دانیم که شرکت‌های پذیرفته شده در بورس در صنایع مختلفی از نفت و گاز گرفته تا فلزات، فناوری، خدمات، بانک و دارو فعال هستند و سهام آن‌ها هم بر اساس محصولات و خدماتی که ارائه می‌دهند، ارزش‌گذاری می‌شود. فرد سرمایه‌گذار هم که سهام این شرکت‌ها را خریداری می‌کند در واقع در سود و زیان این شرکت‌ها شریک است.

فعالیت شرکت‌ها در ارائه خدمات و محصولات‌شان به تاثیرپذیری آنها به عوامل زیادی از جمله نوسانات نرخ ارز و رابطه آنها با دلار بستگی دارد. برخی فعالان بازار سهام یک دسته بندی دارند و سهام بعضی شرکت‌ها را به عنوان سهام دلاری به حساب می‌آورند و سهام تعداد دیگری از شرکت‌ها را غیر دلاری محسوب می‌کنند. اما کدام سهام را می‌توان سهام دلاری یا غیر دلاری به حساب آورد؟ رابطه مستقیم، غیرمستقیم این شرکت‌ها با دلار به چه شکل است که باعث می‌شود سهام‌شان دلاری یا غیر دلاری به حساب بیاید؟ با شناخت بیشتر نسبت به مفهوم این دو نوع سهام، می‌توان به سوال‌های پیش آمده پاسخ داد.

سهام دلاری چیست؟

بعضی از شرکت‌های پذیرفته شده در بازار اوراق بهادار به فراخور فعالیت‌شان، در حوزه صادرات فعال هستند. به این معنی که محصولات و خدمات این شرکت‌ها در زمان صادرات محصولات خود، درآمد دلاری به دست می‌آورند. سهام این شرکت‌ها را سهام دلاری می‌نامند. شرکت‌هایی که سهام دلاری دارند، درآمد ارزی داشته و ارزش بالایی در بازار نیز در اختیار دارند. این شرکت‌‎ها با محاسبه هزینه‌های خود به ریال و درآمد دلاری از سود بسیار زیادی برخوردار می‌شوند.

با این حساب هر نوسانی که در بازار ارز اتفاق می‌افتد می‌تواند به صورت مستقیم بر ارزش سهام این شرکت‌ها تاثیر بگذارد. البته گفتنی است که نوسانات قیمت دلار به تنهایی نمی‌تواند عامل افت و رشد قیمت سهام این شرکت‌ها باشد.

به عنوان مثال دو گروه از فلزات اساسی و فرآورده‌های نفتی جزو سهام دلاری محسوب می‌شوند. سهام شرکت‌هایی همچون فولاد، فملی، کگل و شبندر جزو سهام دلاری بازار اوراق بهادار هستند. باید گفت شرکت‌هایی که درآمد دلاری دارند، تنها شرکت‌هایی نیستند که سهام‌‎شان را سهام دلاری می‌دانند. شرکت‌هایی که به هر نوعی با شرکت‌های خارجی در تماس هستند و خدمات و محصولات خود را از طریق روابط خود در خارج از کشور به فروش می‌رسانند هم از شرکت‌های سهام دلاری به حساب می‌آیند.

سهام غیر دلاری چیست؟

بعضی از شرکت‌های پذیرفته شده در بورس هم هستند که بر خلاف شرکت‌هایی که درآمد دلاری دارند، محور فعالیت‌شان در داخل کشور است. این شرکت‌ها به طور معمول درآمد ریالی دارند. اما مخارج این شرکت‌ها هم ریالی است هم دلاری چون برخی از مواد اولیه برای تولید محصولات آنها از طریق واردات تامین می‌شود. گفتنی است که در زمان تاثیرپذیری بازارها از افزایش قیمت دلار، شرکت‌هایی که سهام غیر دلاری دارند، ممکن است با افت سوددهی روبرو شوند.

البته برخی از آنها هم ممکن است به علت رشد دارایی‌هایشان بر اثر تورم، با افزایش ارزش روبرو شوند اما کمتر از سهام دلاری سود می‌کنند. در صورتی که شرایط و تصمیم‌های سیاسی و اقتصادی در موقعیت مناسبی باشند و دلار با کاهش همراه باشد، می‎‌توان انتظار رشد سهام غیر دلاری را در بلندمدت داشت. سهام ریالی که در بازار اوراق بهادار وجود دارند عموما از گروه غذایی و بانکی هستند.

تفاوت سهام دلاری و غیر دلاری از نظر ریسک و بازده

در شرایط مختلف اقتصادی بازدهی و ریسک سهام دلاری و غیر دلاری دارای نوسان است. در زمانی که تحریم‌های بانکی و نفتی در کشور وجود نداشته باشد، سهام شرکت‌های صادرات محور که می‌توانند به آسانی محصولات خود را صادر کنند و دارایی‌های ارزی خود را به کشور وارد کنند، می‌توانند بازدهی بالایی کسب کنند. در چنین شرایطی ریسک سرمایه‌‌‌گذاری در این سهام کمتر می‌شود.

اما سرمایه‌گذاری در سهام ریالی که محصولات آن‌ها در داخل کشور عرضه می‌شود در شرایطی که کشور در دوره تورم قرار دارد، می‌توانند سودده باشند. چون قیمت محصولات آن‌ها هم‌راستا با تورم افزایش پیدا می‌کند.

مهمترین صنایع و نمادهای دلاری و غیر دلاری

مهم‌ترین نماد‌های دلاری

• فارس
• زاگرس
• فملی
• فولاد

مهم‌ترین نماد‌های غیر دلاری

• غپینو
• غبهشهر
• وبملت
• وتجارت

ترکیب مناسب پوتفوی: سهام دلاری یا غیر دلاری؟

برای تشکیل یک پورتفوی مناسب، سرمایه‌گذاران بهتر است در سبد دارایی خود سهام دلاری و غیر دلاری داشته باشند. چون ممکن است شرایط اقتصادی و سیاسی کشور در مدت زمان بسیار اندکی تغییر کند. در صورت چنین تغییری برای کاهش ریسک سرمایه‌گذاری بهتر است سرمایه‌گذاران سبدی از سهام دلاری و سهام غیر دلاری در اختیار داشته باشند.