تفاوت ضریب آلفا و بتا در صندوق های سرمایه گذاری

ضریب آلفا و بتا از شاخص‌های مهم در سنجش عملکرد سرمایه‌گذاری به حساب می‌آیند. شاخص بتا برای اندازه گیری نوسانات نسبی و شاخص آلفا برای بررسی و اندازه‌گیری میزان بازده نسبی مورد استفاده سرمایه‌گذاران، به ویژه در بازار سرمایه، به کار گرفته می‌شوند.

البته مشخص است که تنها با تعریف این دو ضریب، نمی‌توان نسبت به تمام ابعاد آن‌ها آگاه شد. بنابراین شناخت هر کدام از دو ضریب آلفا و بتا و انواع آن‌ها و همچنین مزایای هر کدام می‌تواند در شناخت و کارکرد هر کدام به کمک سرمایه‌گذار بیاید. در این فرصت به بررسی ابعاد و مزایا و انواع ضریب آلفا و ضریب بتا خواهیم پرداخت.

ضریب آلفا در صندوق های سرمایه گذاری به چه معنا است؟

با توجه به این موضوع که تمایل بسیاری از سرمایه‌گذاران به سرمایه‌گذاری در بازار های مالی بیش از پیش شده است، پس شناخت شاخص‌های مهمی مانند ضریب آلفا و بتا می‌تواند به بررسی، تحلیل و تصمیم‌های مناسب سرمایه‌گذاران در مسیر سرمایه‌گذاری‌شان، کمک زیادی کند.

شناخت ضریب آلفا و بتا به سرمایه‌گذار کمک می‌کند تا در میان بسیاری از سهام موجود در بازار سرمایه به انتخاب بهترین‌ها بپردازد. ضریب آلفا به عنوان یکی از متداول‌ترین شاخص‌های عملکرد سرمایه‌گذاری به بررسی بازده اضافی سرمایه گذاری نسبت به شاخص معیار تعریف شده در آن سرمایه‌گذاری یا سهام موردنظر می‌پردازد.

بهتر است بدانیم که آلفا را در صندوق های سرمایه‌گذاری به عنوان «بازده فعال» می‌شناسند. «بازده بیش از حد» یا «نرخ بازگشت غیر طبیعی» از دیگر ابعادی است که برای ضریب آلفا در بازار سرمایه قائل می‌شوند. گفتنی است که ضریب آلفا در بسیاری از موارد در رابطه با ضریب بتا مورد استفاده قرار می‌گیرد. ضریب آلفا به عنوان معیار عملکرد در سرمایه‌گذاری استفاده می‌شود.

ضریب آلفا صندوق های سرمایه گذاری چطور محاسبه می شود؟

برای محسابه ضریب آلفا می‌توان به اعدادی که به عنوان «بازده فعال» نشان داده می‌شوند توجه کرد. اگر نتیجه محاسبه ضریب آلفا در صندوق سرمایه‌گذاری مورد نظر برابر با 1 بود، به این معنی است که آن صندوق سرمایه‌گذاری توانسته به 1% عملکرد بهتری دست پیدا کند. در صورتی که عدد اعلام شده در آلفا 0.05% باشد، به این معنا است که عملکرد صندوق مورد نظر نسبت به شاخص معیار با 0.05% عملکرد ضعیف‌تر در بازدهی همراه بوده است. به طور کلی می‌توان گفت که ضریب آلفا می‌تواند مثبت، منفی و صفر باشد.

تحلیل ضریب آلفا صندوق های سرمایه گذاری

برای این‌که بتوان به تحلیل مناسبی از ضریب آلفا صندوق‌های سرمایه‌گذاری دست پیدا کرد، باید 3 نوع آلفای صفر، آلفای مثبت و آلفای منفی را در نظر گرفت. محاسبه ضریب آلفا یا همان «بازده فعال» در تحلیل عملکرد بازارها، بسیار کارآمد است.

آلفای صفر

آلفای صفر که از انواع ضریب آلفا به حساب می‌آید، به معنای بازدهی متناسب با ریسک عمل می‌کند. به این معنا که هر چه میزان آلفا بیش‌تر باشد، میزان عملکرد صندوق مورد نظر بهتر است.

آلفای مثبت

آلفای مثبت، نشان‌دهنده عملکرد بهتر صندوق نسبت به معیارهایی مانند شاخص بازار است. یعنی هر چه عدد بیش‌تر باشد، عمکرد صندوق بهتر بوده است. این نکته را باید در نظر داشت که آلفای مثبت، نشان‌دهنده مهارت مدیران صندوق در انتخاب گزینه‌های مناسب سرمایه‌گذاری در سبد دارایی صندوق است.

آلفای منفی

در مقابل آلفای مثبت، آلفای منفی، نشان دهنده این است که صندوق با بازدهی کم‌تری نسبت به معیار همراه بوده است. در صورتی که ضریب آلفای صندوق سرمایه‌گذاری، منفی باشد، یعنی صندوق سرمایه‌گذاری موردنظر با سرمایه‌گذاری ساده در بازار ، نتوانسته ارزشی را به سرمایه‌ای که داشته است اضافه کند.

مزایای ضریب آلفا

هر کدام از ضریب‌های آلفا و بتا دارای مزایا و معایبی هستند. ویژگی اصلی این ضریب این است که می‌توان با در نظر گرفتن آن‌ها، پرتفویی تشکیل دهید که با تحمل ریسک و انتظارات در سرمایه‌گذاری همسو باشد.

· سنجش عملکرد مدیریت سرمایه صندوق

مهم‌ترین مزیتی که ضریب آلفا دارد، این است که می‌توان به کمک آن به بررسی این موضوع بپردازید که آیا مدیر صندوق توانسته دارایی صندوق سرمایه‌گذاری مورد نظر را با ارزش افزوده همراه کند یا خیر. سرمایه‌گذارانی که تمایل به دریافت بازدهی بیش‌تر هستند، می‌توانند با بررسی ضریب آلفا نسبت به بازده فعال و عملکرد صندوق آگاه شوند.

· انتظارات بر اساس واقعیت

در نظر گرفتن ضریب آلفا می‌تواند انتظارات سرمایه‌گذاران را نسبت به عملکرد صندوق با واقع بینی همراه کند. به این معنی که با در نظر گرفتن ضریب آلفا، می‌توان به این نتیجه رسید که رشد صندوق از مهارت مدیر صندوق بوده است یا رشد آن بر اساس نتیجه کل بازار به وجود آمده است.

ضریب بتای صندوق های سرمایه گذاری به چه معنا است؟

در مقابل ضریب آلفا که به کمک آن میزان بازدهی نسبی صندوق سرمایه‌گذاری را می‌توان به دست آورد، ضریب بتا به بررسی و اندازه‌گیری نوسانات نسبی و وجود ریسک سیستماتیک ابزار مالی نوینی مانند صندوق سرمایه گذاری می‌پردازد. در واقع، برای برقراری تعادل میان بازدهی و ریسک صندوق سرمایه‌گذاری می‌توان از ضریب آلفا و ضریب بتا استفاده کرد. ضریب بتا به سرمایه گذار کمک می‌کند تا متوجه این موضوع مهم شود که قیمت واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق نسبت به حرکت بازار تا چه اندازه تمایل به نوسان دارد.

ضریب بتا صندوق های سرمایه گذاری چطور محاسبه می شود؟

در تعریفی بهتر می‌توان گفت که ضریب بتا به سنجش میزان ریسک سیستماتیک سهام یا سبد دارایی صندوق سرمایه‌گذاری می‌پردازد. برای محاسبه ضریب بتا صندوق های سرمایه گذاری باید کوواریانس میان بازدهی دارایی و سهامی که فرد سرمایه گذاری دارد را بر واریانس بازار تقسیم کرد.

تحلیل ضریب بتا صندوق های سرمایه گذاری

تحلیل ضریب بتا با شناخت حالت‌های مختلف آن امکان‌پذیر است. بتا 1، بتای بزرگ‌تر از 1 و بتای کم‌تر از 1 از انواع حالت ضریب بتا هست که امکان تحلیل این ضریب را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کنند.

بتا ۱

از میان تحلیل‌های ضریب بتا، بتا 1، نشان‌دهنده این است که ارزش صندوق با حرکت بازار به طور مساوی حرکت می‌کند و دقیقا مطابق با نسبت بازار است. در حالتی که ضریب بتای صندوق سرمایه‌گذاری، بتای 1 باشد، می‌توان انتظار افزایش 10% ارزش صندوق سرمایه‌گذاری مورد نظر را داشت.

بتای بزرگتر از ۱

زمانی ضریب بتا، بزرگ تر از 1 باشد – به عنوان مثال 1.5 – می‌توان گفت که صندوق نوسانات بیش‌تری را نسبت به بازار تجربه می‌کند. در چنین موقعیتی، می‌توان این انتظار را داشت که صندوق تا 15 درصد با رشد همراه باشد. گفتنی است که صندوق‌های سرمایه‌گذاری با ضریب بتای بزرگ‌تر از 1 هم از ریسک بالاتری برخوردار هستند و هم امکان بازدهی بالاتری در آن‌ها وجود دارد.

بتای کم تر از ۱

بتای کم‌تر از 1، نشان دهنده این است که صندوق سرمایه‌گذاری مورد نظر از نوسان کم‌تری نسبت به بازار برخوردار است. در حالتی که بتای صندوق سرمایه‌گذاری کم‌تر از 1 باشد، امکان بازدهی جهشی را نمی‌توان از صندوق داشت. بتای کم‌تر از 1 از ریسک کم‌تر و همچنین بازدهی کم‌تر برخوردار است.

مزایای ضریب بتا

ویژگی‌های ضریب بتا، این واقعیت را نشان می‌دهند که به عنوان یکی از شاخص‌های مورد نظر برای سنجش بازدهی و ریسک سهام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری، دارای مزایایی هم هست.

· ایجاد تعادل در پرتفو

با شناخت ضریب بتا و استفاده از آن می‌توان پرتفویی متعادل در میزان ریسک ساخت.می‌توان با استفاده از ضریب بتا، سبد دارایی خود را از صندوق‌های با بتای بالاتر از بازدهی و صندوق‌های بتا پایین که از ثبات بیش‌تری برخوردار هستند تشکیل داد. به این ترتیب، می‌توان صندوقی با سطح ریسک متعادل ساخت.

· ارزیابی ریسک

ضریب بتا به عنوان یک معیار ساده برای سنجش ریسک نسبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای به دست آوردن ریسک نسبی صندوق سرمایه گذاری موردنظر در مقایسه با بازار می‌توان از ضریب بتا استفاده کرد. ضریب بتا به سرمایه‌گذار کمک می‌کند تا با بررسی و مقایسه سرمایه گذاری موردنظر با میزان تحمل ریسک که دارد، تصمیم سرمایه‌گذاری دقیق‌تری بگیرد.

· درک ساده

در مقایسه با دیگر شاخص‌ها و معیارهای سنجش در بازارهای دارایی، درک ضریب ساده بسیار ساده‌تر است. درک و استفاده از ضریب بتا، نیازی به دانش مالی پیچیده‌ای ندارد. چراکه این ضریب، یک عدد واحد است.

معایب ضریب بتا

ضریب بتا جدا از مزایایی که به عنوان یکی از معیارهای سنجش سرمایه‌گذاری دارد، معایبی را هم شامل می‌شود.

· عدم نشان دادن تمام ریسک

ضریب بتا، تنها برای نمایش ریسک سیستماتیک در میان انواع ریسک در نظر گرفته شده است. بنابراین نمی‌توان تمام ریسک‌ها مانند ریسک‌های اقتصادی و سیاسی را با ضریب بتا سنجید.

· اندازه گیری عملکرد بر اساس گذشته

ضریب بتا با در نظر گرفتن داده‌های گذشته به سنجش ریسک و نوسان می‌پردازد و قابلیت این را ندارد که عملکرد آینده را مورد بررسی قرار دهد. آینده سرمایه گذاری موردنظر ممکن است با نوسانات بیش‌تری همراه باشد و ضریب بتا نمی‌تواند به سنجش عملکرد آینده یک سرمایه‌گذاری بپردازد.

· تمرکز بر نوسانات

بتا، تنها بر نوسانات تمرکز می‌کند و روند و جهت روند سرمایه‌گذاری را نشان نمی‌دهد. این در حالتی است که یک صندوق سرمایه‌گذاری با بتای بالا ممکن است نوسانات بزرگ‌تر یا نزولی را تجربه کرده باشد.

تفاوت های ضریب آلفا و بتا

ضرایب آلفا و بتا با هم تفاوت‌هایی دارند. در جدول زیر به این تفاوت‌ها اشاره شده است. به عنوان مثال، آلفا به داده‌های گذشته بستگی دارد اما بتا این طور نیست. هدف این دو نیز با هم فرق دارد و محاسبه آنها با هم تفاوت دارد.

مقادیر آلفا و بتای صندوق های سرمایه گذاری را از کجا می توان به دست آورد؟

با مراجعه به سامانه آنلاین مرکز پردازش مالی الاعات مالی ایران به نشانی اینترنتی fipiran، در فهرست صندوق‌های سرمایه گذاری، می‌توان مقادیر آلفا و بتای هر صندوق را مشاهده کرد.

جمع بندی

تجزیه و تحلیل صندوق‌های سرمایه گذاری با استفاده از شاخص‌های سنجش معیار امکان‌پذیرر است. به همین خاطر، می‌توان گفت ضریب آلفا و بتا از مهم‌ترین شاخص‌ها و معیارهایی است که می‌توان به کمک آن اقدام به انتخاب بهترین صندوق های سرمایه گذاری بر اساس مقدار آلفا و بتای آن کرد. شناخت مزایا و معایب و همچنین ابعاد این دو ضریب می‌تواند به سرمایه‌گذاران کمک کند تا بهتر بتوانند با ضریب آلفا و بتا آشنا شوند و با نحوه محاسبه آن آشنا شود.