مهارت های سرمایه گذاری اصولی چیست؟

بسیاری از ما فکر می‌کنیم که برای سرمایه گذاری باید صرفا پول داشته باشیم و این باور را داریم که «پول خودش پول می‌آورد!» بی شک حضور پول در سرمایه گذاری یک اصل است و در صورت نبودنش، سرمایه گذاری تا میزان قابل توجه‌ای نشدنی است. اما برای ادامه دادن و درست حرکت کردن در مسیر سرمایه گذاری نیازمند دانستن انواع مهارت سرمایه گذاری نیز هستیم. چه بسا کسی که پول دارد، اتومبیل دلخواه خود را می‌خرد اما چون رانندگی را خوب نیاموخته و یا اصلا بلد نیست همان اتومبیل بلای جانش می‌شود و ممکن است استفاده از این وسیله که برای راحتی زندگی انسان ساخته شده است به بهای جانش تمام شود. خرج و پس انداز، دوری کردن از بدهی و قرض، به کار گرفتن پول و تصمیم گیری‌های درست مالی همگی جز این مهارت‌ها به حساب می‌آیند. اما برای زمانی که ما دیگر سرمایه گذار شدیم چه مهارت‌هایی نیاز است؟ در ادامه به بررسی مهارت‌ سرمایه گذاری اجرایی خواهیم پرداخت.

سرمایه گذاری چیست؟

سرمایه‌گذاری به معنای چشم پوشیدن از مصرف حال برای دستیابی به سود بیش‌تر و مصرف بیش‌تر در آینده است. اساس سرمایه‌گذاری بر این است که فرد بتواند از آینده مالی بهتری برخوردار باشد و به اهداف مالی خود دست پیدا کند. به طور کلی، افراد به این خاطر سرمایه‌گذاری می‌کنند که بتوانند در آینده – چه دور و چه نزدیک – آن سطح از رفاه که موردنظرشان هست را برآورده کنند و در بهترین حالت، به آزادی مالی دست پیدا کنند.

مهمترین اصول برای سرمایه گذاری موفق

با توجه به تعریف و ابعاد مفهوم سرمایه‌گذاری، حال باید به این موضوع پرداخت که مهم‌ترین اصول برای سرمایه‌گذاری موفق چیست؟ بینش درست در سرمایه‌گذاری، اولین اصلی است که برای سرمایه‌گذاری موفق باید در نظر داشت. بینش درست در سرمایه‌گذاری به این معنا است که اگر فرد سرمایه‌گذار از دانش و زمان کافی برای انجام سرمایه‌گذاری در هر کدام از زمینه‌های سرمایه‌گذاری برخوردار نیست، پس یا باید از ابزار مالی نوینی مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری کمک بگیرد یا با مشاوران سرمایه‌گذاری برای سرمایه‌گذاری، مشورت کند.

اولین مهارت سرمایه گذاری اصولی؛بینش صحیح!

نمی‌خواهیم وارد مقولات فلسفی شویم و دقیق شویم که چه چیزی واقعا درست است و اصلا درست و غلط چیست؟ می‌خواهیم به این نکته بپردازیم که بینش درست در مهارت سرمایه گذاری به چه چیزی می‌گویند؟ و بر اساس تجربیاتی که سرمایه داران بزرگ و البته کسانی که از سواد مالی خوبی برخوردارند بینش درست یعنی چه؟ اول از همه باید به یاد داشته باشیم که ممکن است تمام برنامه ریزی‌های مالی ما و بودجه بندی که کرده‌ایم با طوفان حادثه‌ای به هم بریزد. به عنوان مثال بیماری می‌تواند یکی از این گزینه‌ها باشد. جدا از خرج و مخارجی که برای درمان در یک آن روی سرمان خراب می‌شود باید این نکته را در نظر داشته باشیم که در صورت مریض شدن خودمان و یا یکی از اعضای خانواده، قدرت کاری ما هم پایین می‌آید و این می‌تواند ما را در درآمد زا کردن دارایی‌های‌مان و یا حتی کارکرد ماهیانه خود دچار مشکل و کم کاری کند. پس این اصل که «همیشه درب روی یک پاشنه می‌چرخد!» را باید فراموش کنیم و از نظر برنامه‌ریزی در خرج و مخارج‌مان، خود را ورزیده کنیم.

اصلاح نگرش های نادرست

در مهارت سرمایه گذاری باید این نکته که یک سری باورها غلط است و باید آن‌ها کنار بگذاریم را باید آویزه گوش کنیم؛ یکی از همین باورها جمله معروف «پول برای خرج کردنه!» است. درست است که ما باید برای رفع نیازهای‌مان کم نگذاریم اما برای خواسته‌های‌مان باید این نکته را یادآور شویم که بودجه مالی ما هر چه قدر هم که غنی باشد باز هم محدود است و باید در خرج کردن آن نهایت دقت را داشته باشیم. یکی دیگر از باورهای غلط این است که بگوییم؛ «پول، پلید و ریشه تمام بدی‌ها است!». اگر ما به میزان کافی پول داشته باشیم، می‌توانیم بدون دغدغه به کارهای دیگر و یادگیری مهارت‌های بیش‌تر بپردازیم و قدرتمندتر و شکوفاتر بشویم. این که گاهی پول باعث به وجود آمدن یک سری دردسرها می‌شود، این دیگر به خود ما و نوع عملکرد و جهان بینی ما بر می‌گردد نه ذات پول! چه بسا سرمایه دارانی هستند که گرسنگان بسیاری را از مرگ و بیماری نجات می‌دهند و هزاران مدرسه می‌سازند.

گفتنی است که خطاهای شناختی بسیاری وجود دارند که باعث به وجود آمدن نگرش‌های نادرست در سرمایه‌گذاری می‌شوند. خطاهای شناختی مانند مغالطه هزینه از دست رفته، مبادله مکرر، مغالطه هزینه از دست رفته، خطای حواس جمعی، ترس از دست دادن FOMO و دیگر خطاهایی که باید برای دستیابی به نگرش درست در سرمایه‌گذار نسبت به این خطاها آگاهی پیدا کرد.

متنوع سازی پورتفوی!

متنوع سازی پرتفو به همان اصلی برمی‌گردد که نباید همه تخم مرغ‌ها را در یک سبد قرار دهیم! سرمایه‌گذاری تنها در یک دارایی می‌تواند ریسک قابل توجه‌ای را برای سرمایه فرد سرمایه‌گذار به همراه داشته باشد. به همین خاطر، بنابر اهداف مالی و بازارهای دارایی موردنظر سرمایه‌گذار باید متنوع‌سازی پرتفو را برای انجام سرمایه‌گذاری موفق در نظر داشت.

برای متنوع‌سازی پرتفو می‌توان ترکیبی از گزینه‌های کم ریسک و پرریسک را در کنار هم در سبد دارایی خود قرار دهیم تا در زمان رونق بازار از بازدهی مناسب برخوردار شویم و در زمان نزول بازارهای دارایی پربازده، بتوانیم با گزینه‌های کم‌ریسک از ضرر بیش از اندازه جلوگیری کنیم.

تحلیل هزینه فرصت

یکی دیگر از ابعاد مهارت سرمایه گذاری، تحلیل هزینه فرصت است. به این واقعیت اشاره کردمی که منابع پولی ما محدود است. این واقعیت تحلیل هزینه فرصت به این معنی است که ما در عوض خرید یک چیز، در واقع از خریدن دست کم یک چیز دیگر محروم می‌شویم. در هر شرایطی باید هزینه فرصت را در تصمیم‌های مالی خود بگنجانیم تا آن گزینه‌ای که از لحاظ اهمیت در درجه اول قرار دارد را بخریم. به عنوان مثال ما برای خانه خودمان تصمیم به خرید یخچال می‌گیریم که البته جز وسایل ضروری زندگی به حساب می‌آید و منافع و هزینه‌های خود را به همراه دارد. اما این که بسنجیم که در عوض خرید یخچال، چه چیز دیگری را نمی‌توانیم بخریم به عنوان سنجش هزینه فرصت به حساب می‌آید و در صورت مقایسه اگر باز تصمیم‌مان برای خرید یخچال پا برجا ماند، آن وقت می‌توانیم ادعا کنیم که تصمیم درست را گرفته‌ایم. البته باید روحیه ریسک‌پذیر یا ریسک گریز سرمایه‌گذار را هم در تحلیل هزینه فرصت در نظر گرفت.

‌به عنوان مثال، فرد سرمایه‌گذار اقدام به سرمایه‌گذاری در اوراق درآمد ثابت می‌کند که ماهانه بیش از 2 درصد دریافت می‌کند. این در حالی است که می‌توان سرمایه را برای بازدهی بیش‌تر در صندوق طلا قرار دهد. البته این نکته را هم باید در نظر داشت که به عنوان مثال، سود اوراق درآمد ثابت، بدون ریسک است. در حالی که ممکن است بازدهی سرمایه‌گذاری در طلا – با این‌که امکان سود بیش‌تر دارد – به بازدهی بیش‌تر یا به همان اندازه اوراق درآمد ثابت نرسد. بنابراین همزمان با در نظر گرفتن هزینه فرصت، باید روحیه سرمایه‌گذار هم در سرمایه‌گذاری در نظر گرفته شود.

مشخص کردن هدف سرمایه گذاری

دیگر اصلی که باید در سرمایه‌گذاری موفق موردنظر قرار بگیرد، مشخص کردن هدف سرمایه‌گذاری است. در همان گام اول سرمایه‌گذاری، باید بدانیم که هدف‌مان از سرمایه‌گذاری چیست. به عنوان مثال، فرد سرمایه‌گذاری که از روحیه ریسک‌پذیری برخوردار است، اهداف سرمایه‌گذاری متفاوتی از فرد سرمایه‌گذار ریسک‌گریز دارد. بنابراین شخصی‌سازی مسیر سرمایه‌گذاری از مهم‌ترین نکاتی است که باید در نظر داشت.

بودجه بندی سرمایه

برای این که به این مراحل از مهارت سرمایه گذاری برسیم باید قبل از هر چیز اقدام به هدف گذاری و برنامه ریزی دقیق برای صرف هزینه‌ها کنیم. این که کدام گزینه در فهرست هزینه‌ها برای زندگی ما منفعت بیش‌تری به همراه دارد را باید در اولویت قرار دهیم و گزینه‌های بعدی را برای فرصت‌های بعدی هدف گذاری کنیم. سنجیده حرکت کردن و دانش استفاده از سرمایه از داشتن منبع مالی مناسب مهم‌تر است.

مشخص کردن هزینه سرمایه گذاری

در نظر گرفتن هزینه مشاوره سرمایه‌گذاری یا کارمزد و حق العمل‌های تحلیل در سرمایه‌گذاری هم از اصول سرمایه‌گذاری موفق است که باید در نظر گرفته شود. به عنوان مثال، افراد سرمایه‌گذار که تعداد دفعات معاملات‌شان در بازارهایی مانند بازار سهام بالا است، باید هزینه سرمایه‌گذاری خود را هم در نظر بگیرند. اگر میزان معاملات بالا باشد، در واقع هزینه‌های زیادی بابت کارمزد ارائه می‌شود و ممکن است دچار مغالطه هزینه از دست رفته در سرمایه‌گذاری شویم. این مغالطه را با موضوع فیل سفید در سرمایه‌گذاری می‌شناسند.

رعایت نظم و انظباط

برنامه‌ریزی در انجام معاملات و مشخص کردن اهداف کوچک و بزرگ در سرمایه‌گذاری از اصول سرمایه‌گذاری موفق به حساب می‌آید. البته باید گفت که رعایت نظم و انظباط و جلوگیری از هر گونه رفتار هیجانی و آشفتگی در مسیر سرمایه‌گذاری از مهم‌ترین اصولی است که در سرمایه‌گذاری باید در نظر گرفت. مشاوران سرمایه‌گذاری به این خاطر بر رعایت نظم و انظباط تأکید دارند که امکان جلوگیری از اشتباهات معاملاتی با داشتن نظم در سرمایه‌گذاری، بیش‌تر خواهد شد.

جمع بندی

اصول سرمایه‌گذاری موفق شامل بینش صحیح، اصلاح نگرش های نادرست، متنوع سازی پورتفوی، تحلیل هزینه فرصت، مشخص کردن هدف سرمایه گذاری، بودجه بندی سرمایه، مشخص کردن هزینه سرمایه گذاری و رعایت نظم و انظباط در مسیر سرمایه‌گذاری می‌شود که در این فرصت به معرفی هر کدام از این اصل‌ها به طور جداگانه پرداختیم. بنابراین سرمایه‌گذاران باید در نظر داشته باشند که در مراحل مختلف سرمایه‌گذاری باید این اصول را برای دستیابی به آن‌چه که از سرمایه‌گذاری انجام شده انتظار دارند در نظر داشته باشند.